Zwracamy uwagę na nowe obowiązki organizacji pozarządowych realizujących zadania publiczne finansowane z udziałem środków publicznych na podstawie umowy, wynikające z przepisów ustawy o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami.
Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1062 z późn. zm., zwana dalej: „ustawą o dostępności”) jest systemowym zobowiązaniem podmiotów publicznych do zapewnienia dostępności. Warto jednak zwrócić uwagę, że od dnia 5 września 2021 r. na podstawie w/w ustawy obowiązek uwzględnienia szeroko rozumianej „dostępności” dotyczy także podmiotów inne niż publiczne, w tym także organizacji pozarządowych i innych podmiotów, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w przypadku, gdy zawierają one umowę z podmiotem publicznym (np. Powiatem Giżyckim) o realizację zadań publicznych finansowanych z udziałem środków publicznych lub zamówień publicznych.
Czym jest „dostępność”? – Słownik pojęć
1. DOSTĘPNOŚĆ – dostępność architektoniczna, cyfrowa oraz informacyjno-komunikacyjna,
co najmniej w zakresie określonym przez minimalne wymagania, o których mowa w art. 6 ustawy o dostępności (zapewnienie dostępu do przestrzeni, informacji itp. wolnej od barier dla osób ze szczególnymi potrzebami);
2. BARIERA – przeszkoda lub ograniczenie architektoniczne, cyfrowe lub informacyjno-komunikacyjne, które uniemożliwia lub utrudnia osobom ze szczególnymi potrzebami udział w różnych sferach życia na zasadzie równości z innymi osobami;
3. OSOBA ZE SZCZEGÓLNYMI POTRZEBAMI – osoba, która ze względu na swoje cechy zewnętrzne lub wewnętrzne, albo ze względu na okoliczności, w których się znajduje, musi podjąć dodatkowe działania lub zastosować dodatkowe środki w celu przezwyciężenia bariery, aby uczestniczyć w różnych sferach życia na zasadzie równości z innymi osobami;
4. UNIWERSALNE PROJEKTOWANIE – projektowanie produktów, środowiska, programów i usług w taki sposób, by były użyteczne dla wszystkich, w możliwie największym stopniu, bez potrzeby adaptacji lub specjalistycznego projektowania, które nie wyklucza pomocy technicznych dla szczególnych grup osób z niepełnosprawnościami, jeżeli jest to potrzebne;
5. RACJONALNE USPRAWNIENIE – konieczne i odpowiednie zmiany i dostosowania, nie nakładające nieproporcjonalnego lub nadmiernego obciążenia jeśli jest to potrzebne w konkretnym przypadku, w celu zapewnienia osobom z niepełnosprawnościami możliwości korzystania z wszelkich praw człowieka i podstawowych wolności oraz ich wykonywania na zasadzie równości z innymi osobami.
Minimalne wymagania, o których mowa w art. 6 ustawy o dostępności:
Jakie są minimalne wymagania służące zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami w zakresie dostępności architektonicznej?
Na minimalne wymagania składają się następujące warunki:
- w przestrzeniach komunikacyjnych budynków nie może być barier poziomych i pionowych;
- w budynku muszą być zainstalowane urządzenia lub zastosowane środki techniczne i rozwiązania architektoniczne, które umożliwiają dostęp do wszystkich pomieszczeń (oprócz pomieszczeń technicznych);
- należy zapewnić informację (wizualną i dotykową lub głosową) na temat rozkładu pomieszczeń w budynku;
- należy zapewnić wstęp do budynku osobie korzystającej z psa asystującego;
- należy zapewnić osobom ze szczególnymi potrzebami możliwości ewakuacji lub ich uratowania w inny sposób.
Minimalne wymagania służące zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami w zakresie dostępności cyfrowej:
- Jakie przepisy prawa regulują wymagania w zakresie dostępności cyfrowej?
Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych.
- Czy przepisy o dostępności cyfrowej dotyczą wszystkich organizacji pozarządowych?
Nie, dotyczą one podmiotów o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, prowadzących działalność w sferze zadań publicznych wymienionych w art. ust. 1 pkt 6, 7 lub 10 tej ustawy:
- ochrony i promocji zdrowia, w tym działalności leczniczej,
- działalności na rzecz osób niepełnosprawnych,
- działalności na rzecz osób w wieku emerytalnym,
posiadających strony internetowe lub aplikacje mobilne, lub zarządzających elementami stron internetowych, lub aplikacji mobilnych zamieszczonymi w środowisku umożliwiającym zapewnienie dostępności cyfrowej treści.
Jeden z największych mitów dotyczących ustawy odnosi się do konieczności zakładania stron internetowych i aplikacji przez NGO. Ustawa dotyczy wyłącznie podmiotów, które mają lub zamierzają stworzyć strony internetowe.
- Czy ustawa zmusza do posiadania stron internetowych i aplikacji mobilnych?
Nie, ustawa dotyczy tylko tych podmiotów, które strony www mają lub planują je stworzyć.
- Jakie są minimalne wymagania dostępności cyfrowej?
Szczegółowe wymagania określają przepisy ustawy o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Trzeba w szczególności zadbać o:
- dane kontaktowe oraz link do Biuletynu Informacji Publicznej (o ile organizacja go prowadzi, a wynika to z innych przepisów),
- narzędzia kontaktowe (np. formularze, tłumacz migowy on-line),
- nawigację,
- deklarację dostępności,
- informację dotyczące sytuacji kryzysowej,
- dokumenty urzędowe oraz wzory umów lub wzory innych dokumentów przeznaczonych do zaciągania zobowiązań cywilnoprawnych np. zamieszczony na www regulamin, czy formularz zamówienia.
To jest minimum, z którego nie można zrezygnować. Dostępna jednak musi być cała strona.
By poznać pełną listę należy zapoznać się z ustawą.
- Czy są wyjątki w stosowaniu ustawy?
Tak, w art. 3 ustawy o dostępności można znaleźć wyłączenia stosowania ustawy, m.in. ustawy nie stosuje się do:
- materiałów archiwalnych – czyli publikowanych przed 23 września 2018 r.;
- transmisji on-line nadawanych na żywo,
- dokumentów, plików i innych treści, które nie są niezbędne do realizacji bieżących zadań,
- treści otrzymanych od innych podmiotów,
- niektóre mapy, dzieła sztuki i zabytki.
Dostępność informacyjno-komunikacyjna
Jakie są minimalne wymagania służące zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami w zakresie dostępności informacyjno-komunikacyjnej?
- Obsługa z wykorzystaniem środków wspierających komunikowanie się, o których mowa w art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz.U. z 2017 r. poz. 1824), lub przez wykorzystanie zdalnego dostępu online do usługi tłumacza przez strony internetowe i aplikacje.
- Instalacja urządzeń lub innych środków technicznych do obsługi osób słabosłyszących, w szczególności pętli indukcyjnych, systemów FM lub urządzeń opartych o inne technologie, których celem jest wspomaganie słyszenia.
- Zapewnienie na stronie internetowej danego podmiotu informacji o zakresie jego działalności – w postaci elektronicznego pliku zawierającego tekst odczytywalny maszynowo, nagrania treści w polskim języku migowym oraz informacji w tekście łatwym do czytania.
- Zapewnienie, na wniosek osoby ze szczególnymi potrzebami, komunikacji z podmiotem publicznym w formie określonej w tym wniosku.
Czym jest dostęp alternatywny?
- W indywidualnym przypadku, jeżeli ze względów technicznych lub prawnych, nie da się zapewnić dostępności osobie ze szczególnymi potrzebami w zakresie minimalnej dostępności architektonicznej, cyfrowej czy informacyjno-komunikacyjnej, należy zapewnić takiej osobie dostęp alternatywny.
- Dostęp alternatywny, w zakresie dostępności architektonicznej i informacyjno-komunikacyjnej, polega w szczególności na:
- zapewnieniu osobie ze szczególnymi potrzebami wsparcia innej osoby lub
- zapewnieniu wsparcia technicznego osobie ze szczególnymi potrzebami, w tym z wykorzystaniem nowoczesnych technologii, lub
- wprowadzeniu takiej organizacji, która umożliwi realizację potrzeb osób ze szczególnymi potrzebami, w niezbędnym zakresie dla tych osób.
- W przypadku gdy nie jest możliwe zapewnienie dostępności cyfrowej elementu strony internetowej lub aplikacji mobilnej należy zapewnić dostęp alternatywny. Może to być np.:
- kontakt telefoniczny lub mailowy;
- dostęp z udziałem tłumacza języka migowego (osobiście lub online);
- dostarczenie dokumentu w innym formacie (np. elektronicznym).
Dodatkowo w umowach zawieranych przez podmioty publiczne (w tym przez Powiat Giżycki) z „trzecim sektorem” powinny się znaleźć postanowienia określające warunki służące zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami w zakresie tych zadań publicznych. Oznacza to, że WSZYSTKIE działania realizowane ze środków publicznych, zlecane do realizacji NGO powinny być realizowane z uwzględnieniem warunków dostępności, ale warunki te powinny być określone w sposób adekwatny do zakresu danego zadania (lub ewentualnie zamówienia).
Przydatne strony:
https://publicystyka.ngo.pl/prawo-o-dostepnosci-cyfrowej-a-ngo
